بسم الله الرحمن الرحیم
انواع مختلف کشتی ها
انواع مختلف کشتی ها:
۱-فله بر
۲-نفتکش
۳-کشتی کانتینر بر
۴-تانکر حمل مواد شیمیایی
۵-کشتی حمل گاز مایع
۶-نفتکش های غول پیکر سوپر تانکر (طول بیش از ۳۰۰متر)
۷-کشتی حمل وسایل نقلیه
۸-کشتی باربری جنرال یاعمومی (حمل فله زیر دک اصلی و کانتینر روی دک اصلی)
۹-کشتی حمل احشام زنده
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
قانون MARPOLچیست؟و چه اثری بر کشتی ها دارد ؟
بسم الله الرحمن الرحیم
وزارت انرژی آمریکا 8.5میلیون دلار برای طراحی و ساخت میکرو رئاکتورهای هسته ای سرمایه گذاری کرده است،بیش از 20شرکت آمریکایی مشغول تحقیق در این باره شده اند،تصویر مطلب طرح دانشگاه آیداهو برای این رئاکتور را نشان میدهد،هدف، ساخت رئاکتور کوچک و قابل حمل است که یکی از گزینه های بکارگیری آن در کشتی های تجاری میباشد که میتواند انقلابی در حوزه پیشرانه شناورها ایجاد کند.البته چالش هایی هم وجود دارند از جمله آموزش کادر تخصصی برای کاربری و خطرات زیست محیطی احتمالی در صورت بروز حادثه و...
پیشرانه های هسته ای تا الان در زیردریایی ها بیشترین استفاده را دارند. کشورمان ایران هم به دنبال طراحی و ساخت پیشرانه هسته ای دریایی رفته و برنامه جدی برای ساخت این نوع پیشرانه دارد.
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
تثبیت کننده ژیروسکوپ شناور چیست و چگونه کار می کند؟
شناور crewboatساخت شرکت Damen مجهز به Gyro stabilizer
تثبیت کننده ژیروسکوپ در اصل یک دیسک چرخان بزرگ و سنگین است که در دورهای بسیار بالا می چرخد، به نوعی مانند چرخ پرتابی است که برای ساخت یک گلدان سفالی استفاده می شود. همانطور که قایق می غلتد، چرخ چرخان به طور طبیعی به سمت جلو یا عقب متمایل می شود و نیرویی در مخالفت با غلت به بدنه وارد می کند.
همانطور که یک سری امواج سعی می کنند قایق را بچرخانند، ژیروسکوپ دائماً به جلو یا عقب متمایل می شود، در محدوده سیلندرهای هیدرولیک که آن را کنترل می کنند. این «تقاطع» ژیروسکوپ توسط نرمافزاری کنترل میشود که حرکت بدنه را حس میکند و سرعت حرکت را کنترل میکند تا از حرکت تند، غیر طبیعی و ناراحتکننده جلوگیری کند.
منبع:imtra.com
بسم الله الرحمن الرحیم
نحوه ساخت سیستم پیشرانه آزیپاد در شرکت ABB
آزیپاد یک سیستم نیروی محرکه چرخ دنده ای و قابل هدایت است که در آن موتور الکتریکی در قالب یک مجموعه محرک در بیرون از کشتی در زیر آب نصب است و قابلیت چرخش ۳۶۰درجهای دارد به این سیستم به اختصار ، پاد (POD) هم گفته میشه.
برای مطالعه ادامه مطلب و دانلود کلیپ بر روی ادامه مطلب کلیک کنید...
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
دلایل بکارگیری بیشتر موتورهای دوزمانه نسبت به چهارزمانه در کشتی ها
در زمان ساخت کشتی در کارخانه کشتی سازی ، مهمترین ماشین آلاتی که انتخاب میشود سیستم رانش کشتی میباشد. هر دو موتور دو و چهارزمانه بصورت گسترده در بازار موجود میباشد ولی برای کشتی های تجاری بزرگ ، موتورهای دوزمانه معمولا برای سیستم رانش بکار گرفته میشوند و این موتورها بازار بهتری نیز در این زمینه دارند.
با توجه به گستردگی مزایای موتور چهارزمانه همانند سایز کوچک و دور و سرعت بالا ، موتورهای دوزمانه با مزایای کم ولی حیاتی آنها را تحت شعاع قرار داده است.
بعضی از دلایل مهمی که چرا موتورهای دوزمانه بسیار پرکابردتر از موتورهای چهارزمانه بعنوان سیستم رانش هستند عبارتند از:
انتخاب سوخت: قیمت سوخت ارقام نجومی دارند و سوخت با کیفیت بهتر هزینه بیشتری را برای عملیاتی شدن یک کشتی به همراه دارد. موتور دوزمانه میتواند سوخت با درجه کیفی پایین تری را بکار ببرد و در نتیجه هزینه عملیاتی کشتی را کاهش دهد.
راندمان: راندمان حرارتی موتور دوزمانه نسبت به موتور چهارزمانه بسیار بیشتر است.
قدرت: بسیاری از موتورهای دوزمانه امروزی از نوع موتورهای با استروک بزرگ هستند که قدرت بیشتری را تولید میکنند. در نتیجه آنها قدرت بیشتری را نسبت به وزن در مقایسه به موتور چهارزمانه دارند.
بار بیشتر: کشتی میتواند وزن بیشتر و در نتیجه بار بیشتری را با موتور دوزمانه بدلیل قدرت بیشتر نسبت به وزن حمل کند.
قابلیت اطمینان: موتورهای دوزمانه نسبت به جهارزمانه بسیار قابل اطمینان هستند.
تعمیر و نگهداری کمتر: تعمیر و نگهداری موتورهای دوزمانه نسبت به موتورهای چهارزمانه بسیار کمتر میباشد.
کنترل جهت حرکت: استارت به سمت جلو و عقب موتوردوزمانه راحتتر میباشد.
عدم نیاز به گیرباکس: موتورهای دوزمانه چون دور پایین هستند بنابراین نیازی به تجهیزات کاهنده سرعت نظیر گیرباکس نیستند برعکس موتورهای سرعت بالای چهارزمانه.
اگرچه مانورپذیری موتور دوزمانه نسبت به موتور چهارزمانه بسیار کمتر است و هزینه نصب موتور دوزمانه به مراتب بیشتر میباشد ولی مقدار ذخیره ای که در استفاده از سوخت با کیفیت پایین بدست میاید میتواند تمام معایب موتور دوزمانه را کاهش دهد.
منابع:
marinediesel.ir
Doosan Engine
شرکتهای کشتیرانی ایران در حالی که از ابتدای سال میلادی جاری ( ۲۰۲۰)، دغدغه تامین سوخت کم سلفور را دارند، به گفته رییس پژوهشگاه صنعت نفت اکنون این امکان فراهم شده تا از تولید نیمه صنعتی مازوت کم سولفور با استفاده از فناوری ایرانی میدهد.
استفاده از سوخت کم سلفور از ابتدای سال ۲۰۲۰، برای کشتیهای جهان الزامی شده و این در حالی است که همچنان بیشتر مازوت تولیدی در ایران با سلفور بالای سه درصد تولید میشود. این موضوع به عنوان مشکلی بر سر راه کشتیها و نفتکشهای ایرانی تبدیل شده است.
اکنون تولید مازوت در دنیا، چهار درصد از کل تقاضای نفت از جهان را تشکیل میدهد که از این میزان، ۲.۹ میلیون بشکه مربوط به سوخت نفت کوره با سولفور بالای ۳.۵ درصد بوده است.
با این حال پیشبینی میشود با اجرای این مقررات تقاضا برای نفت کوره پر گوگرد دو میلیون بشکه کاهش پیدا کند.
حجم بالای نفت کوره در ایران و سهم ۲۶ درصدی آن از پنج فرآورده تولیدی ایران، آن را به بزرگترین فرآورده در جهان تبدیل کرده روزانه ۶۷ میلیون لیتر نفت کوره تولید میشود.
همچنین از ۶۷ میلیون لیتر نفت کوره تولیدی در پالایشگاههای ایران، ۵۲ میلیون لیتر صادر میشود، سهم بانکرینگ نیز پنج میلیون لیتر است و ۱۰ میلیون لیتر نیز به مصرف داخلی میرسد، بنابراین ادامه تولید مازوت با سلفور بالا علاوه بر آنکه کشتیهای ایرانی را با چالش روبرو میکند، ارزآوری از محل صادرات را نیز میتواند به مخاطره بیاندازد.
رییس پژوهشگاه صنعت نفت، گفت:این پژوهشگاه به دانش تولید مازوت کم سلفور دست پیدا کرده است.
«جعفر توفیقی» در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به اینکه این دانش و فناوری در مرحله تست آزمایشگاهی و مقیاس نیمه صنعتی و پایلوت در پژوهشگاه صنعت نفت عملیاتی شده، گفت: اکنون با برخی از پالایشگاههای کشور در حال مذاکره هستیم، زیرا طرح صنعتی تولید مازوت کم سلفور را پژوهشگاه صنعت نفت آماده کرده و مطالعات فنی و اقتصادی آن نیز انجام شده است.
وی افزود: برخی از پالایشگاهها که به سرمایهگذاری در این فرآیند علاقهمندی نشان داده اند، رایزنی در حال انجام است تا به تولید انبوه برسد.
توفیقی سرمایهگذاری مورد نیاز در این زمینه را به میزان مصرف و تولید وابسته دانست و گفت: خوراک این پروژه، برشهای سنگین، تهماندههای برج تقطیر و مازوت است که سولفور بالایی دارند.
وی تاکید کرد: اکنون این فرآیند عملیاتی است و فناوری های آن توسعه پیدا کرده و بنابر تمایل کارفرما و مشتری که چه میزان سوخت کم سلفور نیاز دارند، میتواند به تولید صنعتی برسد.
رییس پژوهشگاه صنعت نفت هدف اصلی از این فرآیند را تامین سوخت کم سلفور برای شبکه کشتیرانی دانست و گفت: این فرآیند میتواند سوخت کشتیها را به سوخت استاندارد با سلفور زیر نیم درصد برساند.
به گفته توفیقی، استفاده از این فرآِند در تمام پالایشگاههای کشور ممکن است و محدودیتی وجود ندارد.
منابع:
مارین نیوز
ایرنا
بسم الله الرحمن الرحیم
دستیابی ایران به تکنولوژی سیستم واترجت
یکی از ویژگی های مهمی که این سیستم جدید برای نیروهای مسلح کشورمان دارد آن است که از واترجت ها می توان در آب های بسیار کم عمق استفاده کرد چون پروانه ای در کار نیست تا مانع ناوبری در آب های کم عمق شود. شناورهایی که از نیروی رانش واترجت استفاده می کنند می توانند در مناطق نزدیک به ساحل هم عملیات انجام دهند و بعضا می توانند از روی موانع نیز عبور کنندبدون این که صدمه ای به تجهیزات رانش شناور وارد شود. گل و لای هم برای این سیستم مشکلی ایجاد نمی کند، حتی در سرعت های بالا. اگر هم این موارد بدرون جت مکیده شوند صدمه ای وارد نمی کنند و براحتی جدا می شوند. این مزیت برای عملیات در نقاطی مثل خلیج فارس که عمدتا از عمق کم آب برخوردار بوده و در مناطق ساحلی جزایر موجود در این خلیج یک نقطه قوت بسیار بالا محسوب می شود.
بر اساس اعلام روزهای اخیر امیر دریادار رستگاری رییس سازمان صنایع دریایی وزارت دفاع، به زودی اولین موتور واتر جت برای قایق های تندرو نیروهای مسلح کشورمان رونمایی می شود.
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
موتور دیزل دریایی MTU 16 V 2000 M96
این موتور بسیار قدرتمند 16 سیلندر با طراحی جدید از سوی MTUبه بازار ارائه شده این موتور دارای سه توربوشارژ پی در پی می باشد از ویژگی های این موتور دود بسیار کم،صدای کم وهمچنین لرزش کم می باشد.این موتور از کنترل الکتریکی بهره می برد و گفته شده تا 36 گره دریایی توانایی سرعت دهی به شناور بهره گیرنده از این موتور می باشد.
موتورخانه شناور اسکوتر مجهز به دو موتور MTU 16V M96
اطلاعات:
قدرت اسب بخار:2600
دور در دقیقه:2300
وزن:7474کیلوگرم
ظرفیت:35.7 liters
شناور اسکوتر که در آن از این موتور بهره گرفته شده است.
اللهم عجل لولیک الفرج
منابع:
mtu-report.com
westernbranchdiesel.com
marlinmag.com
بسم الله الرحمن الرحیم
SOund Navigation And Ranging
سونار در واقع راداری است که کارایی آن در آب بوده و در آن به جای امواج رادیویی از امواج صوتی جهت پویش محیط استفادهمیگردد. اما مزیت اصلی استفاده از صوت جهت پویش زیرسطحی در چیست؟ امواج رادیویی در فضای سطحی به خوبی و با سرعتی بالا منتشر میگردند لکن امواج صوتی به سرعت انرژی خود را از دست داده و تا بردی کم منتشر میگردند. اما در آب ورق به نفع امواج صوتی برمیگردد! ویژگیهای ذاتی موج صوتی باعث میشود صوت بتواند تا کیلومترها منتشر گردد این در حالی است که محیط زیر آب برای اکثر طیفهای الکترومغناطیسی محیطی مات و غیر قابل کاوش محسوب میشود.
بقیه مقاله در ادامه مطلب...
منابع:
military.ir
wikipedia.org
techgon.com
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
آشنایی با یکی از اصلی ترین تجهیزات بقا در دریا
"لایف رافت(LIFE RAFT) چیست؟"
لایف رافت ها شناورهای غیر فلزی و باد شونده ای هستند که بر خلاف قایق های نجات فاقد هرگونه نیروی محرکه ی جلوبرنده و وسیله ی هدایت میباشند . این شناورهای صرفا جهت نجات سریع خدمه ی کشتی در مواقع اضطراری طراحی شده اند که با کشیدن آن در عرض کمتر از یک دقیقه به داخل آب افتاده و باد میشوند .
لایف رافت ها به شکل خاصی محدود نیستند و انواع و اقسام زیادی از آن ها شامل سرپوشیده یا سر باز و دایره ای یا مستطیلی ساخته شده اند و نمونه های بزرگی از آن ها با قابلیت تحمل ده ها نفر و کوچک ترین آن ها با قابلیت حمل چند نفر محدود وجود دارد . تنها موردی که در آن وجه تشابه دارند ، تجهیزات بقا در دریا از قبیل مواد غذایی ، دارویی و گرمایی و ... میباشد . هچنین رنگ لایف رافت ها همانند قایق های نجات طبق استاندارد بین المللی نارنجی روشن میباشد .
نمونه لایف رافت باز شده
لایف رافت ها عموما سرپوشیده ساخته میشوند و نیاز به آموزش خاصی برای لانچ و راه اندازی آن ها نمیباشد . علاوه بر نجات خدمه ی کشتی ، این شناور ها مکان امنی برای افراد سانحه دیده محسوب میشود تا افراد از گزند شرایط بد جوی و حیوانات وحشی مصون بمانند .
امروزه حتی شناورهای کوچک نیروهای دریایی ج.ا.ا به این لایف رفت ها مجهز شده اند :
اللهم عجل لولیک الفرج
منابع:
arteshi.com
avoninflatables.co.uk
بسم الله الرحمن الرحیم
شناور بوسیله ی این نوع سیستم توانایی پیدا میکند که در جا دور بزند .سیستم رانش آزیموت (azimuth thruster) نوعی پروانه است که قابلیت چرخش 360 درجه در جهت افقی داشته و به کشتی، مانورپذیری بهتری میدهد. با استفاده از این سیستم نیازی به کمک گرفتن از سکان نخواهد بود و طبیعتاً قابلیتی بیشتر از یک پروانهی ثابت را خواهد داشت. در ادامه به بررسی انواع این نوع سیستم رانش میپردازیم.
صلی الله علیک یا امیرالمومنین علی بن ابیطالب(ع)
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
موتور توربو رم جت از نوع J-58 متعلق به هواپیمای SR-71 blackbird
با سلام خدمت بازدیدکنندگان محترم وبلاگ در این بخش تحقیقی رو با موضوع موتورهای رم جت وتوربو رم جت قرار دادم ،که برای هر شخصی میتونه جالب باشه بخصوص دانشجویان رشته مکانیک موتورهای دریایی که این تحقیق مرتبط میشه با درسی به نام توربین گاز.
SR-71 blackbird
برای اطلاعات عمومی شما عزیزان باید جالب باشه، که بدونین سریعترین هواپیمای سرنشین دار دنیا با نام SR-71 blackbird از این نوع موتور استفاده می کند.
هزینه:یک صلوات هدیه به امام زمان(عج)
گردآورندگان:سجاد صفدری و مرتضی انصاری
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
ما می توانیم
این موتور توسط شرکت صنعتی وتولیدی دیزل سنگین ایران واقع در مازندران و بدست توانای متخصصین ایرانی ساخته شده است.
در سال 1384 امکان سنجی و توجیح فنی و اقتصادی طراحی و ساخت موتور دیزل سنگین ملی انجام پذیرفت. بدین منظور، مطالعه بازار فروش موتور های دیزل سنگین در ایران، خاور میانه و جهان صورت گرفت. این مطالعه برای کاربریهای مختلف و در محدوده سرعت و توان نامی مختلف انجام گردید تا بهترین توان نامی و دور کاری از لحاظ کاربرد و فروش مشخص گردد. بررسی قیمت تمام شده تولید موتور دیزل سنگین با مطالعه روش های ساخت و هزینه های تولید و قیمت نیروی انسانی مورد نیاز در ایران انجام شده است. بدیهی است که با توجه به هزینه مواد اولیه پایین و نیز هزینه نیروی انسانی پایین در ایران، تولید موتور دیزل سنگین ملی از لحاظ اقتصادی قابل توجیح می باشد. همچنین، بدیهی است که انتقال دانش فنی طراحی و ساخت در این حوزه امکان طراحی و توسعه محصولات مشابه، ساخت، آزمون و تعمیرات موتور دیزل سنگین و قطعات ان را فراهم می آورد و ضمنا بستر صنعتی لازم و مناسب برای محصولات دیزلی و قطعات یدکی ان مطابق با استانداردهای جهانی فراهم می آید. با توجه به بررسی های صورت گرفته پروژه طراحی، انتقال دانش و تکنولوژی طراحی و ساخت موتور دیزل سنگین ملی (طرح د87 ) در قالب توسعه خانواده موتور د87 متشکل از 4 عضو، با عناوین موتور 12 استوانه خورجینی دیزل و دوگانه سوز، موتور 8 استوانه خورجینی دیزل و موتور 6 استوانه خطی دیزل از سال 84 به عنوان مأموریت اصلی مجموعه تعریف شده و در دستور کار قرارگرفت.
- تأمين موتورهاي ديزلي مورد نياز کشور در زمينه هاي ريلي، دريايي، صنعتي و نيروگاهي
- دستيابي به دانش فني طراحي و ساخت موتورهاي ديزل سنگين
- آشنايي با استانده هاي روز طراحي موتور از جنبه انتخاب مواد، بکارگيري مواد، سطح آلاينده ها و سطح مصرف سوخت
- کاهش چشمگير تنوع محصولات موتوري و معضلات آموزش انساني
- مطرح شدن ايران به عنوان طراح و سازنده موتور ديزل سنگين
- دستيابي به دانش فني تغيير سوخت موتورها شامل: دوگانه سوز، گاز سوز، سامانة انرژی کل (CHP)
کاربری های خانواده موتور د87 در بخشهای مختلف صنعت کشور عبارت است از:
- صنایع دریایی
- صنایع راه آهن ( لکوموتیو کارگاهی - خودکششی - واگن مولد - قطار میان شهری - قابل توسعه برای کاربردهای مسافربری و باری(
- صنعتی (حفاری، سرچاهی و ... )
- نیروگاهی (برق اضطراری و برق دائم)
اعضای خانواده موتور د87:
اولین خانوادة موتور دیزل سنگین ایرانی 3 عضو دارد. مشخصات عمومی این اعضا عبارت است از:
|
12 خورجینی |
8 خورجینی |
6 خطی |
واحد |
شاخص |
|
150 |
150 |
150 |
میلی متر |
قطر استوانه |
|
180 |
180 |
180 |
میلی متر |
طول جابجایی سمبه |
|
38.17 |
25.45 |
19.09 |
لیتر |
حجم موتور |
|
2195 |
1275 |
2055 |
میلی متر |
طول موتور |
|
1240 |
1220 |
930 |
میلی متر |
عرض موتور |
|
1280 |
1275 |
1145 |
میلی متر |
ارتفاع موتور |
|
3700 |
2700 |
2300 |
کیلوگرم |
وزن موتور |
|
1000-1250 |
670-830 |
500-620 |
کیلو وات |
توان نامی (دور 1500-1800) |
منابع:
centralclubs.com
desa.ir
ناو پشتیبانی خارگ با پیشرانه بخار
یکی از مهمترین مشکلاتی که در زمینه کاربری دیگ بخار ویا همان بویلر وجود دارد،رسوبات است.تحقیق زیر مربوط به همین مسئله می باشد که اکنون برای دانلود آماده می باشد.
گردآورندگان:سجاد صفدری-مرتضی انصاری
دانلود-حجم:3.2مگابایت
بسم الله الرحمن الرحیم
پیچیده ترین پروژه صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران
سکوی نیمه شناور امیر کبیر با وزن ۱۴۷۰۰ تن، سنگین ترین سازه دریایی کشور است. این سکو قادر به تولید بیش از ۱۱ مگاوات برق بوده و امکان اقامت ۱۲۰ نفر بر روی آن فراهم شدهاست.
سکوی امیرکبیر، قادر به حفاری در آبهای تا عمق ۱۰۰۰ متر بوده و همچنین قابلیت حفاری از کف دریا تا عمق ۶۶۰۰ متری را دارد. تثبیت موقعیت سکو در محل حفاری توسط ۸ لنگر ۲۰ تنی و زنجیر انجام شدهاست.
((مطلب اختصاصی باد لیمر))
تا چندی پیش بزرگترین کشتی کانتینربر سابق دنیا (emma maersk)رو خدمت شما عزیزان معرفی کرده بودم ولی از اونجا که صنعت کشتی سازی دائما در حال رشد بوده دوباره رده بزرگترین کشتی کانتینربر دنیا جابجا شده وتوسط غول جدید دریاها یعنی MARCOPOLO اشغال شد!باید خاطرنشان کرد که این کشتی از لحاظ پیشرانه با کشتی EMMA MAERSK تفاوتی ندارد و هر دو از موتور Wärtsilä RT-flex96C یعنی همان نیروگاه! 2300 تنی با حداکثر قدرت 108000اسب بخار!و در یک کلام بزرگترین موتور دیزل دنیا استفاده میکنند.
این کشتی در 15 آبان 1391 به طور کامل ساخته شد،در 16 آبان وارد خدمت شد و در 17 آبان اولین سفر خود را انجام داد.
اما مقداری اطلاعات جالب توجه درباره مارکوپولو!
-این کشتی از 4 زمین فوتبال و5 فروند هواپیمای مسافربری A380 طویل تر است.
-موتور این کشتی از 1100 خودرو با قدرت 100 اسب بخار پرقدرت تر است!
-قدرت تولیدی 14 مگاواتی موتور این کشتی، برای 16000 نفر از ساکنان یک شهر می تواند برق تولید کند!
-اگر 16020 کانتینری که این کشتی توتنایی حمل آنها را دارد را دریک صف قرار دهیم 97 کیلومتر صف کانتینری بوجود خواهد آمد.!
اطلاعات کلی:
بیشترین وزن بارگیری:187.625تن
طول:396 متر
عرض:53.6 متر
آبخور:16 متر
ارتفاع:29.9متر
موتور:Wärtsilä RT-flex96C
نحوه محرکه:تک پروانه -پروانه با گام ثابت
سرعت:25.1نات یا 46.5 کیلومتر بر ساعت
ظرفیت:16.020 کانتینر TEU
خدمه:27 نفر
منابع:
wikipedia.com
cmacgm-marcopolo.com
wartsila.com
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم
نتایج نقش ژاندارمی شاه برای ایران الف – انتزاع بحرین از ایران مهمترین نتیجهء منفی پذیرش نقش ژاندارمی منطقه از سوی محمدرضا، جداییبحرین از خاک ایران بود. مجمع الجزایر بحرین از نظر تاریخی همیشه جزئی از خاکایران بوده است. اما از سال ۱۸۲۰ م، دولت استعمارگر انگلستان، شیخ حاکم آنجا راتحت حمایت خود قرار داد و به لحاظ موقعیت واهمیّت استراتژیکی آن، این قسمت ازخاک ایران در تصرف انگلستان باقی ماند.[- ر.ک: بحرین و خلیج فارس، جفری توگت و تئودور توماس، ترجمه همایون الهی، ص ۳۵-۳۱ ] در طول قرن نوزده و اوایل قرن بیستم، یکی از موارد اختلاف همیشگی ایران وانگلستان مسأله بحرین بود. انگلستان که در این زمان (۱۳۴۹ هـ. ش ) در آستانه خروج ازخلیج فارس بود، سعی داشت که از یک سو ایران را وادار به قبول استقلال بحرین و ازسوی دیگر، مجبور به شناسایی رسمی کشور جدید التأسیس امارات متحده عربیمرکب از هفت[ - این هفت شیخ نشین عبارت بودند از : ابوظبی، دوبی، شارجه، عجمان، فیجره، ام القرین و رأس الخیمه ] شیخ نشین آن منطقه کند. دولت ایران ابتدا اعلام کرد که استقلالبحرین را نمی تواند بپذیرد و همواره بحرین را جزئی از خاک خود میداند.
سیاستخارجی ایران تا این زمان بر این اساس قرار داشت که تا زمانی که مشکل بحرین و چزایرسه گانه ایرانی حل نشده، با تشکیل فدراسیون شیخ نشینهای جنوبی خلیج فارسمخالت کند.[ - تاریخ روابط خارجی ایران از پایان جنگ جهانی تا سقوط پهلوی، عبدالرضا هوشنگ مهدوی، ص ۲۲۸-۲۱۲ ]امّا ناگهان از موضع خود عدول کرد و شاه در یک کنفرانس مطبوعاتی درچهاردهم دی ماه ۱۳۴۷ هـ. ش ۱۹۶۹ م، در دهلی نو اعلام کرد که اگر مردم بحرین نمیخواهند به ایران ملحق شوند، دولت ایران، ادعاهای خود را نسبت به آن جزایر پسصفحۀ ۲۱۰گرفته و استقلال آن را اگر از نظر بین المللی مورد قبول واقع شود، به رسمیت خواهدشناخت، ولی اگر دولت انگلستان بطور خودسرانه، استقلال بحرین را اعلام کند، ایرانآن را به رسمیت نمیشناسد و در صورت عضویت بحرین در سازمان ملل، ایران از آنسازمان خارج خواهد شد.[ - تاریخ روابط خارجی ایران از پایان جنگ جهانی تا سقوط پهلوی، هوشنگ مهدوی، ص ۲۲۸ ]پس از سخنان شاه و موضع جدیدش دربارهء بحرین، دولتایران به «اوتانت» دبیر کل وقت سازمان ملل متحد اطلاع داد که در مسأله بحرین دخالتکند و هر نظری را که دبیر کل اتخاذ و به تصویب شورای امنیت برساند، ایران نیز آن راخواهد پذیرفت. در این هنگام، دبیر کل، هیأتی را به سرپرستی «ویتوریوو گیچاردی» بهنمایندگی از خود به بحرین اعزام نمود تا از نظر مردم بحرین در این مورد آگاه شود.نماینده دبیر کل، پس از بازگشت به سازمان ملل، اعلام کرد که اکثریت قاطع مردم بحرینخواستار استقلال کشور خود هستند و در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۴۹هـ. ش / ۱۹۷۰ م،شورای امنیت نیز گزارش هیأت مزبور را تصویب کرد و به اطلاع دولت ایران رساند.«هویدا» که در این زمان نخست وزیر ایران بود، آن را تقدیم مجلسین کرد و هر دومجلسآن را از تصویب گذراندند و بحرین بطور رسمی از ایران جدا شد.[- همان، ص ۲۳۰-۲۲۹ ؛ تاریخ سیاسی معاصر ایران، مدنی، ج ۲، ص ۱۴۵ - ۱۴۷ ؛ کشورها و مرزها در منطقه ژئوپلتیک خلیج فارس، پیروز مجتهدزاده، ترجمه حمید رضا ملک محمدی نوری، ص ۱۹۳ - ۱۹۸ ]ب – پذیرش حاکمیت مشترک ابوموسی و اعاده حاکمیت بر دو جزیره دیگر یکی از مسائل مهم دیگری که قبل از خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس وپذیرش نقش جدید ایران میبایست حل شود، موضوع جزایر سه گانه ایرانی به نامهصفحۀ ۲۱۱ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بود.
این سه جزیره نیز همانند مجمع الجزایر بحریناز گذشته های دور متعلق به ایران بود و اسناد معتبری نیز دربارهء مالکیت ایران بر اینجزایر وجود دارد، ولی دولت انگلستان از اوایل قرن بیستم به دلیل اهمیت استراتژیک وسوق الجیشی آنها در خلیج فارس و تنگه هرمز، بویژه اشرافیت این جزایر بر خطکشتیرانی بین المللی،آنها را به اشغال خود درآورده بود. همچنین برای تداوم سیاستهایاستعماری خود و برای تسلط دائم بر این جزایر، در سال ۱۳۰۰ هـ. ش / ۱۹۲۱ میلادی،تلاش کرد که جزایر تنب بزرگ و کوچک را به مالکیت شیخ رأس الخیمه و ابوموسی رابه مالکیت شیخ شارجه که تحت حمایتش بودند درآورد که با مخالفت شدید ایران از اینکار صرف نظر کرد.[- ر.ک: جزیرهء ابوموسی و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک، ایرج افشار سیستانی، ص ۷۵-۵۳؛ کشورها و مرزها در منطقه ژئوپلتیک خلیج فارس، مجتهدزاده، ص ۱۰۲-۹۳ ] از زمانی که تاریخ خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس مشخص شد و شاه نقشاصلی حفاظت از منطقه خلیج فارس را به عهده گرفت، دولت ایران به فکر اعادهحاکمیت مجدّد خود بر جزایر سه گانه ایرانی افتاد. دولت انگلستان از یک سو به فکرالحاق این جزایر به کشور جدید التاسیس امارات متحده عربی بود و از سوی دیگر،چون آمریکا و انگلستان بر سر برتری نظامی و دیپلماتیک ایران به عنوان ضامن اصلی واساسی ثبات منطقه در درازمدت به توافق رسیده بودند، دولت انگلستان ناچار شد باایران بر سر مسأله حاکمیت این جزایر مذاکره کند. سرانجام مذاکرات دوکشور پس ازماهها به این نتیجه رسید که «تذکاریه تفاهم» بین ایران و شارجه امضا شود که انگلستانضمانت اجرای آن را بعهده گیرد. به موجب این تفاهم، جزیره ابوموسی به حاکمیتمشترک ایران و شارجه درآمد[ - سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی، هوشنگ مهدوی، ص ۲۷۱-۲۷۰؛ مجله سیاست خارجی،سال یازدهم، شماره ۲، ص۴۱۲-۴۱۱ ] بدین ترتیب، دومین نتیجهء نقش ژاندارمی شاه درخلیج فارس، پذیرش حاکمیت مشترک جزیره مهمّ و استراتژیک ابوموسی بود و هر چندکه امنیت آن به عهده ایران گذاشته شد. صفحۀ ۲۱۲ناگفته نماند که این تفاهم فقط مربوط به ابوموسی بود و دوجزیرهء دیگر را ایران ملکمطلق خود میدانست و به همین دلیل حاضر نبود که دربارهء آنها یادداشت مشابهی بادولت انگلستان به نمایندگی از شیخ رأس الخیمه امضا کند. همچنین در تفاهم مربوط به جزیرهء ابوموسی، ترتیبات امنیتی مشخصی برای آن درنظر گرفته شده بود. از این رو، نیروهای ایران در تاریخ نه آذر ۱۳۵۱ هـ. ش / ۱۹۷۱ م،یک روز قبل از خروج نیروهای انگلیسی، وارد این جزایر شده، تنب بزرگ و کوچک رادوباره به ایران ضمیمه کردند. و در جزیره ابوموسی در جاهایی که از قبل مشخص شده بود،مستقر گشتند. بدین ترتیب پس از هشتاد سال، ایران دوباره بر آن دو جزیره حاکم شد[ - سیاست خارجی ایران در دوره پهلوی، هوشنگ مهدوی، ص ۳۷۳؛ جزیرهء ابوموسی و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک، افشار سیستانی، ص ۷۹-۸۶ ] دو روز پس از این حادثه، کشور امارات عربی متحده مرکب از شش شیخ نشینشامل، ابوظبی، دوبی، شارجه، عجمان، فجیره وام القوین، بدون مشارک رأس الخیمه[- این شیخ نشین هم چندی بعد به این فدراسیون پیوست. ]ج – مشارکت ارتش ایران در سرکوبی جنبش ظفار پس از خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس شورشیان ظفار که از سوی چین، یمنجنوبی و شوروی حمایت میشدند، عملیاتی را علیه سلطان عمان آغاز کردند. جبهه«آزادیبخش ظفار» از سال ۱۳۴۴ هـ. ش / ۱۹۵۶ م، مرکب از نیروهای انقلابی چپ و ملّیگرایان تأسیس شده بود و در تمام شبه جزیرهء عربستان فعالیت میکرد. استقلال جمهوری دموکراتیک یمن در سال ۱۳۴۷ هـ. ش / ۱۹۶۸ میلادی و استقراصفحۀ ۲۱۳اوّلین حکومت مارکسیستی در شبه جزیرهء عربستان باعث تقویت جبهه آزادیبخش ظفارشد و در نتیجه این جبهه توانست حملاتی علیه دولت سلطان نشین عمان سازماندهیکرده، پیروزیهایی را بدست آورد و مناطق حساس آن کشور در نزدیکی تنگه هرمز ا درکنترل خود بگیرد.[- سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی، هوشنگ مهدوی، ص ۴۲۶ ] پیروزیهای چشمگیر نیروهای جبهه آزادیبخش باعث شد که دولت انگلستان سعیدبن تیمور» سلطان آن کشور را برکنار و پسرش «قابوس» را جانشین آن کند، ولی او نیزنتوانست نیروهای مارکسیست و ملی گرای جبهه را سرکوب کند. در نتیجه دولت عماناز شاه جهت سرکوب آنها کمک خواست. ایران ابتدا فقط از طریق ارسال جنگ افزار وتجهیزات به کمک سلطان عمان شتافت، لیکن وقتی این کار نتیجه نداد، شاه دستور اعزامنیرو به «ظفار» را صادر کرد و نیرهای ایرانی طی دو مرحله با تجهیزات کامل و پیشرفتهآمریکایی، بویژه کشتهای جنگی و هلیکوپتر وارد منطقه ظفار شده، با نیروهای شورشیبه نبرد پرداختند[ - همان، ص ۴۲۸ ] ابتدا نیروهای جبههء آزادیبخش طی یک جنگ چریکی، به ارتشایران تلفات سنگینی وارد کردند؛ امّا ارتش ایران با افزایش تعداد نظامیان خود، طی یکضد حمله موفق شد، چریکهای ایالت ظفار را پراکنده کرده، سپس در یک عملیاتنهایی در سال ۱۳۵۴ هـ. ش بطور کلی آنها را نابود کند. و همهء کانونهای مقاومت آنها رامنهدم سازد. شاه که بعنوان ژاندارم منطقه، وظیفهء خود را در قبال امنیت کشورهایکوچک منطقه بخوبی انجام داده بود، نیروهایش را پس از پایان عملیات نیز در آن کشورنگه داشت. امّا پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ارتش ایران از ظفار فراخوانده شد.[- همان، ص ۴۲۹ ]د – خرید بی سابقه تسلیحات نظامی یکی دیگر از نتایج پذیرش نقش ژاندارمی ایران از سوی شاه خرید تجهیزات نظامیآمریکا بود. کشوری که باید ضامن ثبات و امنیت کشورهای دیگر منطقه باشد، نیاز بهنیروهای نظامی فراوان، تجهیزات و سلاحهای مدرن، تأسیسات نظامی و در نتیجه ارتشصفحۀ ۲۱۴قوی داشت که لازمه آن خریدهای کلان نظامی از کشورهای غربی بویژه آمریکا بود. قبل از پذیرش نقش جدیدی از سوی شاه در حدود بیست سال ؛ یعنی از سال ۱۳۳۰ هـ. ش تا ۱۳۵۰ هـ. ش، ایران در حدود یک میلیارد و هشتصد میلیون دلار(۰۰۰،۰۰۰،۸۰۰،۱) اسلحه و کمکهای نظامی از آمریکا دریافت کرده بود. امّا بعد ازپذیرش نقش حفاظت امنیت منطقه، ایران در حدود شش سال ؛ یعنی از سال ۱۳۵۰ هـ. ش تا ۱۳۵۶ هـ. ش، مبلغ دوازده میلیارد و یک صد میلیون دلار تجهیزات نظامی ازآمریکا خریداری کرد[ - جنگ قدرتها در ایران، روبین، ص ۱۰۶]که حدود ۱۳ کل صادرات تسلیحات آمریکا به خارج را تشکیلمیداد. عوامل دیگری که باعث حجم بی سابقه فروش اسلحه به ایران شده بود، افزایشچند برابر قیمت نفت ایران، رکود صنایع نظامی آمریکا پس از خروج از ویتنام و در نتیجهجبران کسری موازنه تجاری آن کشور از طریق صادرات تسلیحات به دو کشور ایران وعربستان بود که دو ستون اصلی سیاست منطقهای آمریکا را بر عهده داشتند[ - همان، ص ۱۲۳-۱۲۲ ] نتیجه منفیِ مهمّی که این مسأله برای رژیم شاه داشت، این بود که چون بسیاری از اینتجهیزات از نظر فنی بسیار پیشرفته بود و نیروهای نظامی ایران توان استفاده و نگهداریآنها را نداشتند، رژیم ناچار بود تعداد زیادی از کارشناسان و مستشاران آمریکایی راوارد ایران کند. حضور مستمر تعداد زیادی از این افراد و خانوادهء آنها که با فرهنگ واعتقادات مذهبی مردم تضاد و تقابل داشت، باعث ایجاد یک سری مسائل اجتماعی وسیاسی و فرهنگی شد و در نتیجه احساسات ضد آمریکایی در ایران افزایش یافت وباعث مخالفت با آنها و رژیم شاه شد.[ - همان، ص ۱۳۸-۱۲۶ ]این مسأله یکی از دلایل تسریع روند حرکتنهضت اسلامی ایران در سال ۱۳۵۶ هـ. ش شد که یک سال بعد منجر به فروپاشی نظامشاهنشاهی ایران گردید. صفحۀ ۲۱۵
منبع:
www.tooba.net
اللهم عجل لولیک الفرج
بسم الله الرحمن الرحیم